سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

459

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ غفران بمعنى پرده‌پوشى و كتمان است و شايد مقصود اين باشد كه مؤمنين به زبان حال و قال چنين گويند كه خدا يا امر تو را شنيديم و اطاعت كرديم و تو بر لغزشها و خطاهاى ما پرده‌پوشى نما زيرا كه بازگشت ما و اعمال ما بسوى تو است . لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها وسع مقابل ضيق و تنگى است خداوند تكليف ننموده كسى را مگر به قدر طاقت و قدرت او راجع بايمان و معارف هر كسى به قدر سعه عقل و فهمش بايستى در مقام شناسايى مبدء و معاد برآيد تا آنكه ايمان تحقيقى وى را ميسر گردد و زيادتر از گنجايش فهم و ادراكش نبايد خوض در معارف نمايد و راجع بعمليات نيز اول از شروط تكليف قدرت بر عمل است كه بدون قدرت و توانايى موضوع تكليف تحقق نپذيرد اصلا معقول نيست به كسى كه عاجز از اداء تكليف باشد اوامر مولوى تعلق گيرد . از اين آيات چنين معلوم مىشود كه عمده چيزى كه در مقام عبوديت و بندگى بسيار قابل اهميت است ايمان و تسليم است كه پس از آنكه مؤمنين از روى حقيقت گفتند ما كلام حق را شنيديم و اطاعت كرديم خداوند رءوف مهربان از راه لطف و كرم گويا ميگويد ما نيز تكليف سخت و دشوار براى شما مقرر نكرديم بلكه به قدر وسع و طاقت بلكه كمتر از طاقت آن نيز براى نفع خودت تكاليفى بر تو تعيين نموديم . لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ شايد اشاره به اين باشد كه تكاليف آسانى كه براى تو مقرر نموديم و آنچه امر فرموديم براى نفع تو است و آنچه را نهى نموديم براى جلوگيرى از ضرر و منقصت تو است پس آنچه عمل خوب كنى خوبى او عايد خودت ميگردد و نيز آنچه بد كنى به ضرر خودت تمام مىشود ذات اقدس الهى غنىّ بالذات است . گر جمله كاينات كافر گردند * بر دامن كبريائيش ننشيند گرد